Tuesday, November 15, 2016

လည္ပင္းအ႐ုိးက်ီးေပါင္း


   လည္ပင္းအ႐ိုးက်ီးေပါင္းတက္ျခင္းသည္ အသက္အရြယ္ႀကီးလာျခင္းေၾကာင့္ အ႐ိုးအဆစ္မ်ားေျပာင္းလဲ ပ်က္ယြင္းရာမွျဖစ္ေပၚလာျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ဳိးသမီးမ်ားတြင္အျဖစ္မ်ားေလ့ရွိၿပီး အသက္ 65 ႏွစ္အထက္ လူႀကီးမ်ား၏ 90% ဟာ လည္ပင္းအ႐ိုးက်ီးေပါင္းတက္ျခင္းကိုခံစားေနရတယ္လို႔ ေလ့လာမႈမ်ားအရ သိရပါတယ္။

►►ေရာဂါလကၡဏာမ်ား

ေရာဂါအစပိုင္းမွာ လကၡဏာျပေလ့မရွိပါဘူး။ အခ်ိန္ၾကာလာၿပီဆိုရင္ေတာ့ လည္ပင္းနဲ႔ ဂုတ္ပိုးမွာ နာလာတာ၊ ေတာင့္တင္းလာတာေတြကို ခံစားရႏိုင္ပါတယ္။

တစ္ခါတစ္ရံမွာ ဒီက်ီးေပါင္းက လည္ပင္းအဆစ္႐ိုးေတြၾကားထဲရွိ အာ႐ံုေၾကာမႀကီးကို သြားဖိမိၿပီး ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ အျခားေနရာေတြမွာပါ ေ၀ဒနာေတြ ခံစားရတတ္ပါတယ္။ ဥပမာ-

- ေျခလက္မ်ားထံုက်ဥ္ျခင္း၊ အားမရွိသလိုခံစားရျခင္း

- လမ္းေလွ်ာက္ရခက္ခဲျခင္း၊ ပစၥည္းမ်ားကို ထိေတြ႔ကိုင္တြယ္ရန္ ခဲယဥ္းျခင္း

- ဆီး၀မ္းမထိန္းႏုိင္ျခင္း တို႔ကို ခံစားရႏိုင္ပါတယ္။

►►ျဖစ္ပြားရသည့္အေၾကာင္းရင္း

၁။ အဆစ္ႏွစ္ခုၾကားရွိ Disk ျပားမ်ား ေျခာက္ေသြ႕ျခင္း - အဆိုပါအခ်ပ္ျပား (Disk) သည္ အဆစ္ႏွစ္ခု ၾကားတြင္ ကူရွင္သဖြယ္ျပဳလုပ္ေပးၿပီး အ႐ိုးမ်ားအခ်င္းခ်င္းပြတ္တိုက္မႈမရွိေအာင္ ျပဳလုပ္ေပးပါတယ္။ အသက္ 40 ေက်ာ္လာတဲ့ အခါမွာ ၎ Disk ျပားမ်ား ေျခာက္ေသြ႕သျဖင့္ အ႐ိုးအခ်င္းခ်င္း တစ္ခုခုပြတ္တိုက္မိတာေၾကာင့္ အ႐ိုးက်ီးေပါင္း တက္ျခင္းကို ခံစားရပါတယ္။

၂။ Herniated disk (အဆစ္ၾကားရွိ Disk ျပားကၽြံထြက္လာျခင္းေၾကာင့္လည္းျဖစ္တတ္ပါတယ္။)

၃။ အ႐ိုးအတက္ထြက္ျခင္း - အသက္အရြယ္ႀကီးလာတဲ့အခါ အ႐ိုးကေန အတက္ေလးေတြ ထြက္လာတတ္ပါတယ္။ ထြက္လာတဲ့ အတက္ေလးေတြက Disk ျပားကို ထိုးတဲ့အတြက္ Disk ျပား ပ်က္စီး တတ္ပါတယ္။

၄။ အ႐ိုးတစ္ခုႏွင့္တစ္ခုၾကားရွိ အရြတ္မ်ားမာေၾကာလာျခင္းတို႔ေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။

►►အ႐ိုးက်ီးေပါင္းတက္ျခင္းျဖစ္ပြားမႈကို ျမင့္တက္ေစေသာ အေၾကာင္းရင္းမ်ား

- အသက္အရြယ္ႀကီးျခင္း

- လည္ဂုတ္ေပၚတြင္ ဖိအားသက္ေရာက္မႈမ်ားေစေသာအလုပ္လုပ္ကိုင္ေနသူမ်ား

- လည္ပင္းထိခုိက္ဒဏ္ရာရျခင္း

- မိသားစုမ်ဳိး႐ိုးလိုက္ျခင္း

►►ေနာက္ဆက္တြဲဆိုးက်ဳိးမ်ား

က်ီးေပါင္းဟာ အာ႐ံုေၾကာကို တိုက္႐ိုက္ဖိအားေပးတာေၾကာင့္ ခႏၶာကိုယ္ေအာက္ပိုင္းတစ္ခုလံုး အားနည္းျခင္း၊ လမ္းေကာင္းေကာင္းမေလွ်ာက္ႏုိင္ျခင္း၊ ခႏၶာကိုယ္ဟန္ခ်က္မညီျခင္းစတဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ဳိးမ်ားကို ျဖစ္ေပၚေစပါတယ္။

►►စမ္းသပ္စစ္ေဆးျခင္း

အ႐ိုးက်ီးေပါင္းတက္တာဟုတ္ မဟုတ္ X-ray ႐ိုက္ျခင္း၊ CT Scan နဲ႔ MRI ႐ိုက္ျခင္းတို႔ျဖင့္ သိႏုိင္ပါတယ္။ အာ႐ံုေၾကာမ်ားရဲ႕လုပ္ေဆာင္မႈေကာင္းမေကာင္းသိဖို႔အတြက္ Electromyogram (EMG) နဲ႔ Nerve Conduction Study တို႔ျပဳလုပ္ႏုိင္ပါတယ္။

►►ကုသမႈ

ေရာဂါလကၡဏာျပင္းထန္မႈေပၚမူတည္ၿပီး ကုသမႈကြဲျပားႏုိင္ပါတယ္။

၁။ ေသာက္ေဆးမ်ား

နာက်င္မႈသက္သာေစရန္ NSAID အုပ္စု၀င္ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးေတြ၊ Gabapentin နဲ႔ Pregabalin ကဲ့သို႔ေသာေဆး၀ါးေတြအသံုးျပဳႏုိင္ပါတယ္။ အျခားအသံုးျပဳႏုိင္တဲ့ေဆး၀ါးမ်ားကေတာ့

- Muscle relaxants ၾကြက္သားေပ်ာ့ေဆး (Cyclobenzaprine, Methocarbamol)

- စတီးရြိဳက္ေဆး၀ါး (Prednisone)

- Narcotics ပါ၀င္တဲ့ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆး (Hydrocodone , Oxycodone) တို႔ျဖစ္ပါတယ္။

၂။ ေလ့က်င့္ခန္းကုထံုး ( Physiotherapy)

လည္ပင္းနဲ႔ ပခံုးက ၾကြက္သားေတြကို သန္မာေစဖို႔ လည္ပင္းကအဆစ္ေတြကို စက္ကိရိယာသံုးၿပီး ဆြဲဆန္႔တာမ်ိဳး ကို ကၽြမ္းက်င္ Physiotherapist ပညာရွင္ဆီမွာ ျပဳလုပ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလို ဆြဲဆန္႔ေပးျခင္း (Traction ) လုပ္ေပးျခင္းျဖင့္ အထက္ကေဖာ္ျပခဲ့တဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ိဳးေတြမျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ေပးႏိုင္သလို ျဖစ္ေနပါက လည္း သက္သာေအာင္ ကုသေပးႏိုင္ပါတယ္။ လူနာအေနနဲ႔ စိတ္ရွည္ရွည္နဲ႔ ကုသမႈခံယူဖို႔ေတာ့ လိုအပ္ပါတယ္။

၃။ ခြဲစိတ္ကုသျခင္း

အထက္ပါ ကုသမႈမ်ားႏွင့္ မသက္သာေတာ့ဘဲ ေျခလက္ေတြမွာပါ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ နာက်င္ကိုက္ခဲ ထံုက်ဥ္လာရင္၊ ေန႔တဓူ၀အလုပ္ေတြကို ပံုမွန္အတိုင္းလုပ္ဖို႔ အရမ္းခက္ခဲလာရင္ ခြဲစိတ္မႈခံယူဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

►►အိမ္တြင္းကုထံုး

၁။ လည္ပင္းေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ပါ။

၂။ ေအးတဲ့ရာသီဥတုတြင္ ေရခ်ဳိးဆင္ျခင္ပါ။

၃။ လည္ပင္းၾကြက္သားေတြ နာက်င္ေတာင့္တင္းတာသက္သာဖို႔ အပူ (သို႔) ေရခဲကပ္ေပးပါ။

၄။ လည္ပင္းမွာ Neck Collar တပ္ထားပါ။ ဒါေပမယ့္ ကာလၾကာရွည္စြာ Neck Collar ကို အသံုးျပဳပါက လည္ပင္း ၾကြက္သားေတြ ပိုအားနည္းသြားေစႏိုင္ပါတယ္။ လည္ပင္းအ႐ိုးက်ီးေပါင္းတက္ျခင္းသည္ အသက္အရြယ္ႀကီးလာျခင္းေၾကာင့္ အ႐ိုးအဆစ္မ်ားေျပာင္းလဲ ပ်က္ယြင္းရာမွျဖစ္ေပၚလာျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ဳိးသမီးမ်ားတြင္အျဖစ္မ်ားေလ့ရွိၿပီး အသက္ 65 ႏွစ္အထက္ လူႀကီးမ်ား၏ 90% ဟာ လည္ပင္းအ႐ိုးက်ီးေပါင္းတက္ျခင္းကိုခံစားေနရတယ္လို႔ ေလ့လာမႈမ်ားအရ သိရပါတယ္။

►►ေရာဂါလကၡဏာမ်ား

ေရာဂါအစပိုင္းမွာ လကၡဏာျပေလ့မရွိပါဘူး။ အခ်ိန္ၾကာလာၿပီဆိုရင္ေတာ့ လည္ပင္းနဲ႔ ဂုတ္ပိုးမွာ နာလာတာ၊ ေတာင့္တင္းလာတာေတြကို ခံစားရႏိုင္ပါတယ္။

တစ္ခါတစ္ရံမွာ ဒီက်ီးေပါင္းက လည္ပင္းအဆစ္႐ိုးေတြၾကားထဲရွိ အာ႐ံုေၾကာမႀကီးကို သြားဖိမိၿပီး ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ အျခားေနရာေတြမွာပါ ေ၀ဒနာေတြ ခံစားရတတ္ပါတယ္။ ဥပမာ-

- ေျခလက္မ်ားထံုက်ဥ္ျခင္း၊ အားမရွိသလိုခံစားရျခင္း

- လမ္းေလွ်ာက္ရခက္ခဲျခင္း၊ ပစၥည္းမ်ားကို ထိေတြ႔ကိုင္တြယ္ရန္ ခဲယဥ္းျခင္း

- ဆီး၀မ္းမထိန္းႏုိင္ျခင္း တို႔ကို ခံစားရႏိုင္ပါတယ္။

►►ျဖစ္ပြားရသည့္အေၾကာင္းရင္း

၁။ အဆစ္ႏွစ္ခုၾကားရွိ Disk ျပားမ်ား ေျခာက္ေသြ႕ျခင္း - အဆိုပါအခ်ပ္ျပား (Disk) သည္ အဆစ္ႏွစ္ခု ၾကားတြင္ ကူရွင္သဖြယ္ျပဳလုပ္ေပးၿပီး အ႐ိုးမ်ားအခ်င္းခ်င္းပြတ္တိုက္မႈမရွိေအာင္ ျပဳလုပ္ေပးပါတယ္။ အသက္ 40 ေက်ာ္လာတဲ့ အခါမွာ ၎ Disk ျပားမ်ား ေျခာက္ေသြ႕သျဖင့္ အ႐ိုးအခ်င္းခ်င္း တစ္ခုခုပြတ္တိုက္မိတာေၾကာင့္ အ႐ိုးက်ီးေပါင္း တက္ျခင္းကို ခံစားရပါတယ္။

၂။ Herniated disk (အဆစ္ၾကားရွိ Disk ျပားကၽြံထြက္လာျခင္းေၾကာင့္လည္းျဖစ္တတ္ပါတယ္။)

၃။ အ႐ိုးအတက္ထြက္ျခင္း - အသက္အရြယ္ႀကီးလာတဲ့အခါ အ႐ိုးကေန အတက္ေလးေတြ ထြက္လာတတ္ပါတယ္။ ထြက္လာတဲ့ အတက္ေလးေတြက Disk ျပားကို ထိုးတဲ့အတြက္ Disk ျပား ပ်က္စီး တတ္ပါတယ္။

၄။ အ႐ိုးတစ္ခုႏွင့္တစ္ခုၾကားရွိ အရြတ္မ်ားမာေၾကာလာျခင္းတို႔ေၾကာင့္လည္း ျဖစ္ႏုိင္ပါတယ္။

►►အ႐ိုးက်ီးေပါင္းတက္ျခင္းျဖစ္ပြားမႈကို ျမင့္တက္ေစေသာ အေၾကာင္းရင္းမ်ား

- အသက္အရြယ္ႀကီးျခင္း

- လည္ဂုတ္ေပၚတြင္ ဖိအားသက္ေရာက္မႈမ်ားေစေသာအလုပ္လုပ္ကိုင္ေနသူမ်ား

- လည္ပင္းထိခုိက္ဒဏ္ရာရျခင္း

- မိသားစုမ်ဳိး႐ိုးလိုက္ျခင္း

►►ေနာက္ဆက္တြဲဆိုးက်ဳိးမ်ား

က်ီးေပါင္းဟာ အာ႐ံုေၾကာကို တိုက္႐ိုက္ဖိအားေပးတာေၾကာင့္ ခႏၶာကိုယ္ေအာက္ပိုင္းတစ္ခုလံုး အားနည္းျခင္း၊ လမ္းေကာင္းေကာင္းမေလွ်ာက္ႏုိင္ျခင္း၊ ခႏၶာကိုယ္ဟန္ခ်က္မညီျခင္းစတဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ဳိးမ်ားကို ျဖစ္ေပၚေစပါတယ္။

►►စမ္းသပ္စစ္ေဆးျခင္း

အ႐ိုးက်ီးေပါင္းတက္တာဟုတ္ မဟုတ္ X-ray ႐ိုက္ျခင္း၊ CT Scan နဲ႔ MRI ႐ိုက္ျခင္းတို႔ျဖင့္ သိႏုိင္ပါတယ္။ အာ႐ံုေၾကာမ်ားရဲ႕လုပ္ေဆာင္မႈေကာင္းမေကာင္းသိဖို႔အတြက္ Electromyogram (EMG) နဲ႔ Nerve Conduction Study တို႔ျပဳလုပ္ႏုိင္ပါတယ္။

►►ကုသမႈ

ေရာဂါလကၡဏာျပင္းထန္မႈေပၚမူတည္ၿပီး ကုသမႈကြဲျပားႏုိင္ပါတယ္။

၁။ ေသာက္ေဆးမ်ား

နာက်င္မႈသက္သာေစရန္ NSAID အုပ္စု၀င္ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးေတြ၊ Gabapentin နဲ႔ Pregabalin ကဲ့သို႔ေသာေဆး၀ါးေတြအသံုးျပဳႏုိင္ပါတယ္။ အျခားအသံုးျပဳႏုိင္တဲ့ေဆး၀ါးမ်ားကေတာ့

- Muscle relaxants ၾကြက္သားေပ်ာ့ေဆး (Cyclobenzaprine, Methocarbamol)

- စတီးရြိဳက္ေဆး၀ါး (Prednisone)

- Narcotics ပါ၀င္တဲ့ အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆး (Hydrocodone , Oxycodone) တို႔ျဖစ္ပါတယ္။

၂။ ေလ့က်င့္ခန္းကုထံုး ( Physiotherapy)

လည္ပင္းနဲ႔ ပခံုးက ၾကြက္သားေတြကို သန္မာေစဖို႔ လည္ပင္းကအဆစ္ေတြကို စက္ကိရိယာသံုးၿပီး ဆြဲဆန္႔တာမ်ိဳး ကို ကၽြမ္းက်င္ Physiotherapist ပညာရွင္ဆီမွာ ျပဳလုပ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလို ဆြဲဆန္႔ေပးျခင္း (Traction ) လုပ္ေပးျခင္းျဖင့္ အထက္ကေဖာ္ျပခဲ့တဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ိဳးေတြမျဖစ္ေအာင္ ကာကြယ္ေပးႏိုင္သလို ျဖစ္ေနပါက လည္း သက္သာေအာင္ ကုသေပးႏိုင္ပါတယ္။ လူနာအေနနဲ႔ စိတ္ရွည္ရွည္နဲ႔ ကုသမႈခံယူဖို႔ေတာ့ လိုအပ္ပါတယ္။

၃။ ခြဲစိတ္ကုသျခင္း

အထက္ပါ ကုသမႈမ်ားႏွင့္ မသက္သာေတာ့ဘဲ ေျခလက္ေတြမွာပါ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ နာက်င္ကိုက္ခဲ ထံုက်ဥ္လာရင္၊ ေန႔တဓူ၀အလုပ္ေတြကို ပံုမွန္အတိုင္းလုပ္ဖို႔ အရမ္းခက္ခဲလာရင္ ခြဲစိတ္မႈခံယူဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

►►အိမ္တြင္းကုထံုး

၁။ လည္ပင္းေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ပါ။

၂။ ေအးတဲ့ရာသီဥတုတြင္ ေရခ်ဳိးဆင္ျခင္ပါ။

၃။ လည္ပင္းၾကြက္သားေတြ နာက်င္ေတာင့္တင္းတာသက္သာဖို႔ အပူ (သို႔) ေရခဲကပ္ေပးပါ။

၄။ လည္ပင္းမွာ Neck Collar တပ္ထားပါ။ ဒါေပမယ့္ ကာလၾကာရွည္စြာ Neck Collar ကို အသံုးျပဳပါက လည္ပင္း ၾကြက္သားေတြ ပိုအားနည္းသြားေစႏိုင္ပါတယ္။

drmyanmar မွ ကူးယူေဖာ္ျပသည္။
www.ibestmagazine.com

#က်န္းမာေရး  #ဗဟုသုတ